Dissident Cahid Hilaloğlu

cahid hilaloglu

“Gündә çağırıb-danışdırırdılar. Xәtkeşi elә vururdular ki, dişim qopurdu. Mәni camaatın içinә salmadılar. Dedilәr, sәni zülmlә öldürәcәyik. Qış vaxtı, çılpaq aparıb yekә bir hovuzun içinә saldılar. Neçә gün o suyun içindә qaldım. Şişib qarderobdan da yekә oldum... Axırda bir kişi dedi ki, onu çıxarın.
Mәni çıxaranda hamı qorxudan qaçdı. O qәdәr şişmişdim ki, enim2 metr olubmuş. Sonra mәni bir otağa saldılar. Yanıma da tibb bacısı qoydular. Müalicәyә başladılar. Yavaş-yavaş özümә gәldim.
10 ildә çox zülmlәr gördüm. 3 qәnd verirdilәr, birini yeyib, ikisini saxlayırdım. Sürgün elәyәndә, bir ovuc qәnd saxlamışdım. Gәlib әlimdәn alıb ayaqlarıyla әzdilәr. Elә itәlәdilәr ki, üzüm qapıya dәyib parçalandı, qanım tökülә-tökülә qatara mindirib sürgünә göndәrdilәr...”
1956-cı ildə Sovet hakimiyyətinə etiraz olaraq üçrəngli bayrağı Qız qalasının üzərində qaldırdığına görə, 4 il azadlıqdan məhrum edilmiş rejissor. sovet dövründə milli hərəkatçı, dissident CAHİD HİLALOĞLU --Cahid Hilal oğlu Şirinov.
O,1928 -ci ildə Azərbaycanın Ağdam şəhərində anadan olmuşdur
1956-cı ilin mayın 28-də Cahid Hilaloğlu adlı biri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 38-ci ildönümü münasibəti ilə Cümhuriyyətin üçrəngli bayrağını Qız Qalasının üzərinə sancmağı qərarlaşdırır. Bayrağı sancandan az sonra Cahidi milislər saxlayır. Amma qəribədir ki, ona cəza vermirlər. Bir müddət sonra Cahid Hilaloğlunu palto oğurluğunda suçlayıb tuturlar. Daha sonra onu Azərbaycan SSR CM 21-63 maddəsi ilə və Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanıyla antisovet təbliğat və təşviqatda suçlayırlar. İşə Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsi baxır və Cahid Hilaloğlu 1956-cı ildə 10 il azadlıqdan, 3 il siyasi fəaliyyətdən və vətəndaşlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılır. 10 il həbsdən sonra Bakıya dönən Cahid Hilaloğlu uzun müddət işsiz qalır. C. Hilaloğlu cəza müddətini Mordva MSSR-in Dubrovski islah-əmək düşərgəsində çəkir. Bura islah-əmək düşərgəsi adlandırılsa da əslində siyasi məhbuslar üçün nəzərdə tutulmuş qapalı həbsxana idi. Həbsxana şəraitinin ağırlığına, ona xüsusi nəzarətin olmasına baxmayaraq, ruhdan düşmür, ingilis, alman, fransız, ərəb, fars dillərini öyrənir. 1991-ci il mayın 30-da nömrəsi bilinməyən bir «Volqa» avtomobili Cahidi vurur. Qəzada həlak olan C.Hilaloğlunu Ağdamda ata-anasının yanında dəfn edirlər.

Ramin Bəhmən

"facebook" səhifəsindən

Azərbaycanın siyasəti müstəqillik və əməkdaşlıq yoludur

copada

Hər hansı bir ölkənin müstəqilliyini qoruyub saxlamaq və inkişaf etdirmək nə qədər böyük qürurdursa, bir o qədər də məsuliyyətlidir və gərgin iş, düzgün siyasət tələb edir. 24 aprel 2024-cü ildə ADA Universitetində keçirilən “COP29 və Azərbaycan üçün Yaşıl Baxış” mövzusunda beynəlxalq forumda Prezident İlham Əliyevin çıxışı bu fikrin aydın şəkildə sübutudur. Dövlət başçısının səsləndirdiyi tezislər konkret tarixi dövrdə beynəlxalq siyasi mübarizənin real nəticələrini əks etdirir və ortaya ortimal siyasi dərs kimi qoyulur. Hədəf isə siyasi ikiüzlülük və riyakarlığın ifşasıdır. Eyni zamanda ölkələrin müstəqil qərar qəbul etməklə yanaşı digər dövlətlərin maraqlarının nəzərə alınmasıdır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışından sitat: “Biz heç vaxt qarşıya çata bilinməyən hədəflər qoymuruq. Ona görə də biz heç vaxt Aİ-yə üzv olmağı qarşıya hədəf qoymuruq. Biz aydın başa düşürdük və başa düşürük ki, bu, real deyil və heç vaxt olmayacaq, biz onların tələb etdikləri hər şeyi etsək belə. Türkiyə buna gözəl nümunədir. Türkiyə namizəd olduqdan sonra bir çox ölkə Avropa İttifaqına qəbul edildi. Amma Türkiyə əhalisinin müsəlman olması səbəbindən qəbul edilmədi, gəlin, çox ədalətli olaq. Biz həmişə çox açıq danışırıq. Türkiyənin bəzi meyarlara uyğun olmadığını söyləmək isə tamamilə əsassızdır. Biz əməkdaşlığa hazırıq, lakin qarşılıqlı hörmətə və qarşılıqlı maraqlara əsaslanırıq”.
Bu, Avropadan imtina deyil, Avropa İttifaqının siyasətdə söykəndiyi ikili standartların qanunauyğun sonluğudur. Bir vaxtlar Aİ mənsubları “Şərq tərəfdaşlığı” adlı bir inteqrasiya proqramı hazırlamış və oraya keçmiş 6 sovet respublikasının adını salmışdılar. Bildirmişdilər ki, müxtəlif layihələr həyata keçirməklə bu ölkələrin Avropa ilə yaxınlaşması təmin olunacaq. İlk öncə həmin ölkələrlə ayrılıqda müvafiq bəyannamələr bağlanması irəli sürüldü. Lakin dərhal da ikili standartlar özünü göstərdi. Belə ki, “ərazi bütövlüyü” prinsipi sənəddə əks olunmadı və bu səbəbdən Azərbaycanla bağlanılacaq bəyannamənin işi müşkülə düşdü. Məqsəd aydın idi: Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarını işğal etməsinin üstündən sükutla keçmək. Təbii ki, avropalıların hiylələrini ardıcllıqla ifşa edən Azərbaycan rəhbəri buna razı olmadı. Onda Aİ-dən müxtəlif manipulyasiyalar başladı. 2017-ci ildə Avropa İttifaqının genişlənmə və qonşuluq siyasəti üzrə komissarı Yohannes Han ölkələrin ərazi bütövlüyü ilə bağlı ikili yanaşmanın nümayiş etdirilməsinə və bəyannamədə də eyni mövqenin əksini tapıb-tapmayacağı barədə mətbuata açıqlamasında dedi: “Keçən dəfə sammitin iflasına yaxın olan çox çətin bir vəziyyət yarandı. Hər kəs problemləri bilir. Biz bu kimi problem və münaqişələri bəyannamələrlə həll edə bilmərik. Mənim məsləhətim hər zaman qarşıdurma yaradacaq dildən çəkinmək və konkret nəticə verəcək məsələlərə köklənməkdir”.
Aİ komissarının söylədiyi fikirlərin mahiyyətindən aydın görünürdü ki, bu məsələdə avropalı yetkililərin nikbinliyi çox kövrəkdir. Əgər komissar vəzifəsini tutan şəxs ikili yanaşma tərzinin mənfiliklərindən danışırsa, bu, o demək idi ki, “Şərq tərəfdaşlığı” proqramı əslində, birinci fazada iflasa uğrayıb. Nəticədə proqramın əhatə etdiyi 6 postsovet respublikanın inteqrasiya istiqaməti dəyişdi. Gürcüstan, Ukrayna və Moldova Avropaya meyillənməkdə qətiyyətlilik göstərdilər. Belаrus və Ermənistan “Avrasiya birliyi”nə qoşuldular. Azərbaycan isə müstəqil siyasət yürüdərək bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq yolunu tutdu.
Bu gün nəticələr göz qabağındadır. Gürcüstanda stabilliyin olmaması, Ukraynada ağır müharibənin getməsi, Ermənistanda daxili çəkişmələrin son həddə çatması, Moldovada separatçılığın güclənməsi fonunda insanların normal və təhlükəsiz həyatı təmin olunurmu? Təbii ki, yox! Bu mənada Azərbaycanın yürütdüyü siyasət müstəqil və inkişaf edən ölkənin mütərəqqi yoludur.

Novruz Novruzov

AZVP-nin Siyasi Şurasının sədri

Yenilənən Azərbaycan-Qırğızıstan dostluğu

azeri qirgiz

XXI əsr Türk dünyasının siyasi və iqtisadi, mədəni və mənəvi sivilizasiyasının növbəti oyanışına şahidlik edir. Əsrimizin üçüncü onilliyində baş verən beynəlxalq geostrateji proseslər dünya düzəninin yenidən qurulması ilə yanaşı, qədim sivilizasiyaların yenidən dirçəlməsi prosesinin güclənməsinə təsir edir. Söhbət ilk növbədə sovet imperiyası dağılandan sonra müstəqilliyini bərpa etmiş türk dövlətlərindən gedir. Bu, sadəcə, arzu deyil və tarixin yetişdirdiyi zəruri gedişatdır. Çünki, əsrlər boyu dünyanın türk varlığını unutması üçün bir çox dövlətlər əllərindən gələni etmiş, iqtisadi və siyasi manipulyasiyalarla türk xalqlarının yüksəlişinə mane olmağa çalışmışlar. Səbəb də çox sadədir: Yer kürəsinin geniş ərazilərinə yayılmış və vaxtilə böyük dövlətlər qurmuş, qədim sivilizasiya yaratmış türklərin torpaq sahibliyini əlindən qoparmaqla onun mülklərini və təbii sərvətlərini ələ keçirmək olub.
Bu gün situasiya tamamilə başqa müstəvidə qərarlaşıb. Qazaxıstanın, Özbəkistanın, Türkmənistanın, Qırğızıstanın götürdüyü siyasi və iqtisadi istiqamət yeni geosiyasi birliyin real cizgilərinin formalaşması üçün ciddi əsaslar yaradıb. Bu dövlətləri Azərbaycan və Türkiyə ilə bərpa edilmiş Qədim Böyük İpək yolu başda olmaqla geniş nəqliyyat strukturu birləşdirir. Bu ölkələrin əhalisi bir-birinə doğma olan dillərdə danışır, fərqlənməyən folklor irsinə, ümumi tarixi faktlara, oxşar dünyagörüşünə malikdirlər. Amma bunlardan da vacibi hazırkı beynəlxalq geostrateji durum çəkici eyni zindana və eyni vaxtda vurmaqdır. Bu günlərdə Qırğızıstan Respublikasının Prezidenti Sadır Jarapovun ölkəmizə səfəri və Prezident İlham Əliyevlə keçirdiyi görüşlərdə müzakirə olunan məsələlər sadaladıqlarımızın əyani təsdiqidir. Prezident İlham Əliyevin rasional siyasəti isə həm də ölkəmizin təşəbbüskarlığını önə çıxarır. Qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin regionallıqdan beynəlxalq müstəviyə köçürülməsində Azərbaycan öndə addımlayır. Bakı-Tiflis-Ceyhan (BTC) neft kəməri, Bakı-Tiflis-Ərzrum və TANAP qaz kəmərləri, Bakı-Tiflis-Qars dəmiryol qovşağı Orta Asiyanın qardaş ölkələrinin Avropaya çıxışını təmin edən çox uğurlu layihələrdir. Bu təşəbbüslərin baş qaldırması və həyata keçirilməsində İlham Əliyevin əvəzedilməz şəxsi fəaliyyəti var. Qədim İpək Yolunun bərpası da bu qəbildən çox əhəmiyyətli işlər sırasına aiddir. İndi Xəzərin sahillərində yerləşmiş türk dövlətlərinin sahilləri bir tərəfdən Avropanı, digər tərəfdən Afrikanı döyəcləyən Aralıq dənizi sahillərinə birbaşa çıxışı var. Bu möhtəşəm istiqamətin yaradılmasında Azərbaycanın müstəsna rolu danılmazdır.
Qırğızıstan və Azərbaycan Prezidentlərinin Qarabağa birgə səfəri, Füzuli və Ağdam şəhərlərində gedən quruculuq işləri ilə tanışlıq, Qırğızıstanım sərmayəsi ilə Ağdamda tikiləcək orta məktəb binasının təməlinin qoyulması, Bakıda isə qırğız xalqının dünyaya bəxş etdiyi böyük yazıçı Çingiz Aymatovun abidəsinin ucaldılması böyük birliyə doğru atılan addımlardır. İki ölkə arasında yaxınlaşmanın strateji istiqaməti hərtərəfli inkişafa doğru yönəlib. Bu işdə geniş perspektivə malik Azərbaycan-Qırğız İnkişaf Fondu səmərəli fəaliyyət göstərir. Təsadüfi deyil ki, 25 milyon dollar nizamnamə kapitalı ilə təsis edilən fondun kapitalı qısa müddətdə 4 dəfə artaraq 100 milyon dollara çatıb. Hazırda Fond Qırğızıstanın İssık-kul gölü sahilində beşulduzlu otel tikməyə hazırlaşır.
Təkbətək görüşdən sonra mətbuata bəyanatında Prezident İlham Əliyev deyib: “Bu gün müxtəlif sahələrdə daha sıx fəaliyyətə yönəlmiş ikitərəfli sənədlər imzaladıq. İmzalanan sənədlər arasında Qırğız Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında ortamüddətli perspektivdə ikitərəfli qarşılıqlı fəaliyyətin əsas Yol xəritəsi qismində istifadə olunacaq əməkdaşlığın inkişafına dair beşillik kompleks proqramı ayrıca qeyd etmək istərdim. Həmçinin Qırğız Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında gəlirlərə görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergidən yayınmanın qarşısının alınması haqqında Sazişi qeyd etmək istərdim ki, bu, iki ölkənin təsərrüfat subyektlərinin qarşılıqlı iqtisadi fəaliyyətinin həyata keçirilməsində böyük əhəmiyyətə malikdir”.
Sonda aktual və vacib iqtisadi sənədlərin imzalanması ilə yekunlaşan bu cür görüşlər gələcəyə böyük ümidlər bəsləməyə imkan verir və türk xalqlarının mədəni birliyini, müasir situasiyalara uyğun inteqrasiya proseslərini sürətləndirir.

Novruz Novruzov

AzVP-nin Siyasi Şurasının sədri

"AXCP nümayəndələri qərəzli münasibətləri ilə həmişə seçilirlər" - ŞƏRH EDİLDİ

portret ela

AXCP Rəyasət Heyətinin üzvü Bəxtiyar İmanov bildirib ki, "Vətəndaşı 30 il hüquqdan məhrum edən rejim AŞPA-da səsvermə hüququnun bir illik dayandırılmasını dünyaya şikayət edir.

Məsələ ilə bağlı SİA-ya açıqlamasında Azad Vətən Partiyasının Siyasi Şurasının sədri Novruz Novruzov bunları deyib: "Bəxtiyar İmanovun məsələyə bu cür səthi yanaşması heç də təəccüblü deyil, çünki o AXCP üzvüdür. Bu qurumun nümayəndələri qərəzli münasibətləri ilə həmişə seçilirlər. Belə ki, Azərbaycan heç kimə şikayət etmir, birbaşa olaraq AŞPA üzərinə gedir, bu təşkilatın ikiüzlü siyasətini açıb ortaya qoyur. Bu gün Azərbaycanın bu cür beynəlxalq təşkilatlardan heç bir asılılığı yoxdur”.

N.Novruzov bildirib ki, Cənubi Qafqazda siyasi və iqtisadi maraqlar güdən Avropanın siyasi qurumlarının Azərbaycana ehtiyacı var: “Çünki, regionun lider ölkəsi məhz Azərbaycandır. Yaxşı olar ki, bu mövzuya toxunanlar Azərbaycana görə AŞPA-nı qınayan Avropa ölkələrinin mövqeyinə diqqət etsinlər. Ümumiyyətlə, siyasətlə məşğul olan hər bir kəs ilk növbədə öz ölkəsinin mənafeyinə xidmət edən həqiqəti müdafiə edər, daha başqalarının siyasətinə xidmət edən qarayaxmanı yox”.
Müəllif: Rəşid Qarayev

sia.az

Enerji ixracının şaxələndirilməsi yüksək dividentlər gətirir

cqd

Mart ayının 1-də Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 10-cu və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 2-ci iclaslarında çıxış edən Prezident İlham Əliyev deyib: “Cənub Qaz Dəhlizi artıq 3 ildir ki, fəaliyyətdədir. Bu layihə həqiqətən də uğur hekayəsidir. Bu, Avrasiyada ən böyük infrastruktur layihələrindən biridir. Uzunluğu 3500 kilometr olan inteqrasiya edilmiş boru kəməri sistemi olan bu layihə enerji təhlükəsizliyi və əməkdaşlıq layihəsidir. Cənub Qaz Dəhlizinin keçdiyi marşrut boyunca yerləşən bütün ölkələr arasında əməkdaşlıq olmasa, bu layihənin həyata keçirilməsi mümkün olmazdı”.
CQD layihəsi işə salınmazdan xeyli əvvəl, 2017-ci ildə Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti olan Donald Tusk verdiyi bəyanatda bildirmişdi: “Azərbaycan Avropa İttifaqı üçün mühüm tərəfdaşdır. Biz enerji sahəsində etibarlı və strateji tərəfdaşlığımıza əsaslanaraq işbirliyimizi daha da artırmaq istəyirik. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyi və təchizatının şaxələndirilməsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bizim Cənub Qaz Dəhlizini tamamlamaq üçün ortaq öhdəliyimiz var. Bu, faktiki olaraq hər iki tərəf üçün əsas prioritetdir”.
CQD tikilməyə başlayandan təcrübəli ekspertlər bu kəmərin siyasi və iqtisadi əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirirdilər. Bu gün artıq bu hipotezlər reallığa çevrilib və Cənub Qaz Dəhlizinin iqtisadi dividentləri olduqca yüksəkdir. Həm də bu təkcə Azərbaycana deyil, kəmər boyunca yerləşən ölkələrə əhəmiyyətli gəlir gətirir. Məsələn, TAP qaz kəməri işə salınana qədər Albaniya mavi yanacaq idxal etməyib. Ancaq 2020-ci ildə bu nəqletmə xətti işə salınandan sonra ölkənin beynəlxalq qaz nəqli sisteminə inteqrasiyası baş verib. Belə ki, TAP-ın 215 km-lik hissəsi Albaniya ərazisindən keçir. Məlumdur ki, 2027-ci ilədək Azərbaycan Avropaya qaz təchizatını 2 dəfə artırmaq öhdəliyi götürüb. Bu, Azərbaycana böyük gəlir gətirir. Eyni zamanda ölkəmiz Albaniya, Şərqi Avropaya daxil olan bir neçə ölkənin qaz və enerji təchizatında böyük paya sahib olub. Albaniyanın TAP-dan əldə etdiyi faydalar həm iqtisadi, həm də regional enerji çıxışı və qovşağı kimi onun strateji əhəmiyyətinin artırıb.
İqtisadi əlaqələrə təbii qaz nəqlində əməkdaşlıqla başlayan iki ölkə artıq bu çərçivədə qalmaq fikrində deyil və daha geniş spektrdə yeni iqtisadi əlaqələr qurmaq üçün yüksək səviyyəli görüşlərin intensivliyini artırıb. Hər iki ölkənin prezidentlərinin qarşılıqlı səfərləri dostluq və qarşılıqlı anlaşma şəraitində keçib və nəticədə Azərbaycan-Albaniya iqtisadi, sənaye və texnoloji əməkdaşlıq üzrə İşçi Qrupu yaradılıb. Artıq qrupun hər iki ölkədə iclasları keçirilib, niyyət protokolları imzalanıb.
“Cənub Qaz Dəhlizi” XXI əsrin ən innovativ layihələrindən biridir. Məsələ burasındadır ki, layihənin təşəbbüsçüsü və əsas iştirakçısı Azərbaycandır. Bu səbəbdən layihə işə düşəndən sonra kifayət qədər yüksək divident gətirib. Çünki, bu kəmər Avropanın qaz idxalına yeni bir nəfəs verib. Artıq bu amili Avropa ölkələri görür və dəyərləndirirlər. Bu səbəbdən də Azərbaycanın siyasi və iqtisadi nüfuzu yüksələn xətlə inkişaf edir. Gürcüstan və Türkiyədən keçməklə Avropaya uzanan kəmərin keçdiyi ölkələrdə də Azərbaycan haqda təsəvvürlər aydınlaşır və ölkənin malik olduğu həqiqi güc və nüfuz əyan olur. Avropanın enerji təhlükəsizliyi konsepsiyasında Azərbaycanın rolu sürətlə artır. Çünki, neftlə yanaşı, Avropaya Azərbaycan qazı da ixrac olunur. Бu, böyük siyasi və iqtisadi çəkiyə malikdir. Bütün bu işlərin həyata keçirilməsi Azərbaycanın regionda əsas geostrateji ölkə olduğunu bir daha qabardır.

Novruz NOVRUZOV

AzVP-nin Siyasi Şurasının sədri

1 -dən səhifə 134

Oxşar məqalələr